Ҡатылыҡ һынау тураһында һүҙ барғанда, индентер һайлау дөрөҫ һәм ышаныслы һөҙөмтәләр алыуҙа мөһим роль уйнай. Төрлө типтағы индендерҙар бар, конус һәм пирамида индентерҙары ике йыш ҡулланылған вариант булып тора. Ҡатылыҡ һынау индендерҙары алдынғы тәьмин итеүсе булараҡ, мин’ве шаһиты булып тора, айырым үҙенсәлектәре һәм ҡулланыу был ике төр индедентерҙар. Был блогтағы яҙмала, мин конус формаһында һәм пирамидалы ҡатылыҡ һынау индентерҙары араһындағы айырмаларға ныҡлап инәм, уларҙы үҙенсәлекле үҙенсәлектәрен, өҫтөнлөктәрен һәм яраҡлы ҡушымталарҙы тикшерә.
Геометрик дизайн
Конус һәм пирамида индентерҙары араһындағы иң асыҡ айырма геометрик формаларында ята. Конуслы индентер, исеме үк әйтеп тора, конела формаһындағы осҡа эйә. Конус, ғәҙәттә, яҡшы билдәләнгән өҫкө мөйөшкә эйә, ә иң таралғаны — сферик осо менән Бринелл конус индентеры. Ә пирамида индентерында пирамида - формаһындағы ос бар. Ике иң яҡшы - билдәле пирамидаль индендерҙар — Викерс һәм Кнуп индендерҙары. 136 градусҡа тиклем осо мөйөшө булған квадрат - 136 градуслы пирамида, ә Knoop индентеры — ромб-нигеҙендә пирамида төрлө оҙон һәм ҡыҫҡа диагональ һәм махсус апекс мөйөштәре.
Геометрик конструкция туранан-тура һынау материалында ҡалған һыҙыҡтың формаһына йоғонто яһай. Конуслы индентер түңәрәк йәки яҡын — түңәрәк һыҙат барлыҡҡа килтерә, ә пирамида индексы квадрат (Wickers) йәки ромб (Knoop) индереү етештерә. Был айырма indentation формаһында эҙемтәләргә эйә, нисек ҡатылыҡ иҫәпләнә.
Ҡатылыҡ иҫәпләүе
Ҡатылыҡты иҫәпләү ысулы конус формаһындағы һәм пирамида индендерҙары өсөн төрлөсә. Конуслы индентер өсөн, мәҫәлән, Бринелл ҡатылыҡ һынауында, ҡатылыҡ ҡиммәте (HB) формула ярҙамында иҫәпләнә (HB=frac{2F}{\pi D(D - \sqrt{D^2}-d^2}})}}}, унда (F) ҡулланылған йөк, (D) — диаметры индентер туп, һәм (г) диаметры индентация.
Икенсе яҡтан, Викерс индендеры өсөн Викерс ҡатылығы (HV) формулаһы буйынса иҫәпләнә (HV=\frac{d^{2}}), унда (F) ҡулланылған йөк һәм (г) — квадрат һыҙатының ике диагоналының уртаса оҙонлоғо. Кнуп индедендеры өсөн Knoop ҡатылығы (HK) (HK=\frac{14.229F}{L^{2}}) ярҙамында бирелә, унда (F) ҡулланылған йөк һәм (L) — ромбик һыҙаттың оҙон диагональ оҙонлоғо.
Төрлө иҫәпләү ысулдары индендерҙар үҙенсәлекле геометрик формалары һәм улар һынау материалы менән үҙ-ара эш итеү ысулы һөҙөмтәһе булып тора. Конуслы индендерҙар иҫәпләүендә сферик форма һәм һөҙөмтәлә барлыҡҡа килгән түңәрәк һыҙыҡты иҫәпкә алалар, ә пирамида индентерҙары иҫәпләүҙәре квадрат йәки робик һыҙаттарының һыҙыҡлы үлсәүҙәренә нигеҙләнә.
Үткәреү тәртибе
Конус һәм пирамида индентерҙары шулай уҡ һынау материалында төрлө үтеп инеү тәртибен күрһәтә. Конуслы индендер импульс ваҡытында ос тирәләй сағыштырмаса берҙәм баҫым бүлелеше ҡуллана. Материалға үтеп ингән һайын деформация радиальыраҡ - симметрик рәүештә барлыҡҡа килә. Был бер төрлө микроструктуралы материалдар өсөн яраҡлы, сөнки ул материалдың ҡатылығының дөйөм үлсәме бирә ала.
Пирамида индентерҙары, бигерәк тә Викерс индентеры, индентация ваҡытында ҡатмарлы көсөргәнеш - деформация яланын тыуҙыра. Пирамиданың үткер ситтәре һыҙыҡтың мөйөштәрендә көсөргәнеште туплай, был материалдағы төрлө деформацияның конус формаһындағы индентер менән сағыштырғанда төрлө төрҙәрен сәбәпсе булыуы мөмкин. Кнуп индентеры, оҙонса формаһы менән, стресс бүлелеше төрлөсә, был нәҙек плёнка материалдарын йәки анизотроп үҙенсәлектәренә эйә булған материалдарҙы һынау өсөн файҙалы.
Ҡулланыу яраҡлылығы
Геометрик проектлау, ҡатылыҡ иҫәпләү һәм үтеп инеү тәртибе айырмаһы конус һәм пирамидалы индендерҙар өсөн төрлө ҡулланыу яраҡлылығына килтерә.
Конуслы индендерҙар, кеүекРоквелл балы Индентер, йыш ҡына ҙур - масштаблы ҡатылыҡ үлсәү талап ителгән ҡушымталарҙа ҡулланыла. Конуслы индентер ҡулланған Бринелл тесты ҙур - бөртөклө материалдарҙы, ҡойоуҙарҙы һәм ҡойоуҙарҙы тикшерергә яраҡлы. Ул материалдың дөйөм ҡатылығын яҡшы күрһәтә ала, бигерәк тә ниндәйҙер неоднородность булыуы мөмкин булған материалдар менән эш иткәндә.
Пирамида индедентерҙары, мәҫәлән,Ҡатылыҡ Тестер Алмаз Индентер, киңерәк универсаль киң спектрлы ҡушымталар. Викерс тесты киң ҡулланыла дөйөм - маҡсатлы ҡатылыҡ һынау металдар, иретмәләр, керамика, һәм башҡа материалдар. Уны бәләкәй - масштаблы һәм ҙур масштаблы өлгөләр өсөн дә ҡулланырға мөмкин, төрлө микроструктуралар менән материалдар өсөн яраҡлы. Кнуп һынауы, уның бик бәләкәй һыҙыҡтар яһау мөмкинлеге менән, нәҙек - плёнка ҡаплауҙары, һыныҡ материалдар һәм анизотроп үҙенсәлектәре булған материалдарҙы һынау өсөн идеаль.
Материал һәм етештереү
Коникаль һәм пирамида индентерҙары йыш ҡына төрлө материалдарҙан һәм төрлө етештереү процестары аша эшләнә. Конуслы индендерҙар, бигерәк тә Brinell һынауында ҡулланылған, ғәҙәттә, ҡаты тимер йәки вольфрам карбидынан эшләнә. Сферик осонда юғары дәрәжәлә теүәллеккә тиклем эшкәртелгән, аныҡ һыҙыҡты тәьмин итеү өсөн.
Ә пирамида индентерҙары, ғәҙәттә, бриллианттан эшләнә. Алмаз үҙенең экстремаль ҡатылығы һәм кейеме өсөн һайлана - ҡаршылыҡ, был теүәл һәм ҡабатланған һыҙаттар яһау өсөн мөһим. Алмаз пирамидаль индентерҙары етештереү өсөн алдынғы теүәллек эшкәрткән ысулдар талап ителә, дөрөҫ осош мөйөштәре һәм ер өҫтө фиништарын тәьмин итеү өсөн.
Теүәллек һәм теүәллек
Дөрөҫлөк һәм теүәллек йәһәтенән, конус формаһында һәм пирамидаль индендерҙар дөрөҫ ҡулланылғанда ышаныслы һөҙөмтәләр бирә ала. Әммә ҡатылыҡты үлсәүҙең теүәллегенә индентер тибы йоғонто яһай ала. Конуслы индендерҙар түңәрәк һыҙаттың диаметрын теүәл үлсәүҙә ҡайһы бер сикләүҙәргә эйә булыуы мөмкин, бигерәк тә һыҙыҡ бәләкәй булғанда йәки материалдың ҡырыҫ өҫтө булғанда.
Пирамида индентерҙары, улар яҡшы билдәләнгән геометрик формалары һәм диагональ оҙонлоҡтарын үлсәү һәләте аныҡ, дөйөм алғанда, ҡатылыҡ үлсәүҙә юғары теүәллек тәҡдим итә. Викерс һәм Knoop һынауҙары юғары - теүәл һөҙөмтәләре менән билдәле, уларҙы сифатты контролдә тотоу һәм тикшеренеүҙең ҡушымталары өсөн яраҡлы итеү, унда теүәл ҡатылыҡ ҡиммәттәре мөһим.
Сығымдар һәм доступность
Конус һәм пирамида индентерҙарының хаҡы һәм булыуы ла айырыла. Конуслы индендерҙар, бигерәк тә тимер йәки вольфрам карбидынан эшләнгән, ғөмүмән, сығымдарҙы һөҙөмтәлерәк һәм еңел генә мөмкин. Улар күп һанлы һыҙыҡтар яһарға кәрәкле ҡушымталар өсөн яраҡлы, мәҫәлән, күпләп етештереү сифатын контролдә тотоу.
Пирамидалы алмаз индентерҙары алмаз материалының юғары хаҡы һәм ҡатмарлы етештереү процесы арҡаһында ҡиммәтерәк. Әммә улар абруйлы тәьмин итеүселәрҙән киң таралған. Улар юғары - етештереүсәнлек үҙенсәлектәре уларҙы ҡиммәтле инвестиция өсөн ҡушымталар, улар юғары талап итә - теүәл ҡатылыҡ һынау.
Һығымта
Йәмғеһе, конус һәм пирамидаль ҡатылыҡ һынау индентерҙары геометрик проектлау, ҡатылыҡ иҫәпләү, үтеп инеү тәртибе, ҡулланыу яраҡлылығы, матди һәм етештереү, теүәллек һәм теүәллек, шулай уҡ сығымдар һәм доступность айырым айырмалар бар. Ҡатылыҡ һынау индентерҙары тәьмин итеүсе булараҡ, мин аңлайым, мөһим һайлау өсөн дөрөҫ индентер һәр аныҡ ҡушымта. Һеҙгә кәрәкме конус формаһында индентер өсөн ҙур - масштаблы ҡатылыҡ һынау йәки пирамида индентер өсөн юғары - теүәл үлсәүҙәр, беҙ һеҙҙең ихтыяждарҙы ҡәнәғәтләндерер өсөн варианттар киң спектр.
Әгәр һеҙ эҙләйһегеҙ юғары - сифатлы ҡатылыҡ һынау индентерҙары, беҙ һеҙҙе беҙҙең менән бәйләнешкә инергә саҡырабыҙ, ентекле фекер алышыу өсөн. Беҙҙең команда белгестәре әҙер ярҙам итеү өсөн һайлау иң ҡулайлы индентер һеҙҙең аныҡ ҡушымта һәм һеҙгә иң яҡшы тәьмин итеү өсөн - класс продукцияһы һәм хеҙмәттәре.
Һылтанмалар
- Каллистер, WD, & Ретвиш, Д.Г. (2018). Материалдар фән һәм инженерия: Инеш. Уайли.
- ASTM International. (2020). Стандарт һынау ысулдары өсөн Роквелл ҡатылыҡ һәм Роквелл өҫкө ҡатылыҡ металл материалдар. - 20. АСТМ Е18.
- ASTM International. (2021). Стандарт һынау ысулы өсөн Викерс ҡатылыҡ металл материалдар. АСТМ Е92 - 17а.
